Hoogsensitieve medewerkers herkennen: tips voor werkgevers

Stel je een medewerker voor die vaak stil is in vergaderingen, zich afzondert en later met scherpe observaties komt, maar ook snel overprikkeld raakt. Je krijgt je vinger er maar niet op. Is het stress, motivatiegebrek, of gewoon geen goede match? 

Je merkt dat dit gedrag het team beïnvloedt en dat je aanpak niet werkt. Je wil uitval voorkomen, maar mist een duidelijk aanknopingspunt. 

Bij ADXpert richten we ons op het voorkomen en verkorten van verzuim. Vanuit mijn ervaring als coach bij ADXpert help ik werkgevers hoogsensitieve medewerkers beter te begrijpen en te ondersteunen. Zo kun jij verzuim helpen voorkomen en het beste uit je medewerkers halen. Lees hier hoe wij organisaties helpen bij grip op verzuim.  

In dit artikel lees je  

• Wat hoogsensitiviteit precies is  
• Hoe je dit gedrag vroegtijdig herkent op de werkvloer 
• Hoe je praktische stappen zet om onnodige verzuimtrajecten te voorkomen.  

Zo krijg je beter zicht op wat er écht speelt en kun je gericht handelen om het potentieel van hoogsensitieve medewerkers goed te benutten, zonder deze (onbewust) weg te zetten als “lastig” of “onvoldoende gemotiveerd". 

Waarom hoogsensitiviteit herkennen belangrijk is: feiten en cijfers 

Voor we ingaan op wat hoogsensitiviteit is en hoe je dat kunt herkennen bij je medewerkers, moet je eerst begrijpen waarom dit onderwerp nú aandacht verdient.  

“57% van de HSP’ers in Nederland heeft ooit een burn-out gehad.” 

“€4,4 miljard: de jaarlijkse kosten van werkgerelateerde stress en burn-out voor werkgevers in Nederland.” 

Deze cijfers onderstrepen hoe belangrijk het is om signalen van overprikkeling en hoogsensitiviteit eerder te herkennen. Niet alleen om medewerkers gezond te houden, maar ook om kosten, verzuim en verloop structureel te verlagen. Hier kun je de cijfers checken. 

Wat is hoogsensitiviteit (HSP) op de werkvloer? 

Hoogsensitiviteit (HSP) is een aangeboren eigenschap waarbij iemand prikkels intenser verwerkt dan gemiddeld. Zo'n 20% van de mensen is hoogsensitief. In een werkomgeving betekent het dat HSP’ers gevoeliger zijn voor sfeer, sneller overprikkeld zijn en sterk zijn in het signaleren van details en emoties. 

Hoogsensitieve medewerkers zijn vaak analytisch, loyaal en opmerkzaam, maar zonder de juiste (h)erkenning kunnen ze snel overbelast raken. Omdat HSP nog regelmatig wordt verward met ‘overgevoeligheid’, blijven signalen vaak onder de radar. Overgevoeligheid gaat vaak over sterke emotionele reacties, bijvoorbeeld door stress of eerdere ervaringen. Hoogsensitiviteit draait om een diepere verwerking van prikkels en niet om heftige emoties. 

Toch zijn er gedragingen die regelmatig terugkomen en je kunnen helpen om hoogsensitiviteit beter te herkennen. Zeker bij HSP op het werk is het belangrijk om prikkelgevoelig gedrag tijdig te herkennen, voordat het escaleert. 

Veelvoorkomende gedragingen en hoe die vaak worden opgevat: 

Daarom is het belangrijk om niet te snel te oordelen, maar gedrag in context te plaatsen. 

Herkenning alleen is niet genoeg, het vraagt ook om actie. Want pas als je weet hoe HSP zich uit op de werkvloer, kun je er goed op inspelen. 

Hoe herken je hoogsensitieve medewerkers op de werkvloer? 

Hoogsensitiviteit komt in allerlei vormen voor, maar er zijn wel degelijk terugkerende patronen. Vooral in situaties met veel prikkels of sociale druk kan HSP-gedrag zich duidelijker laten zien. 

Let bijvoorbeeld op de volgende signalen: 

• Terugtrekkend gedrag bij rumoerige vergaderingen of drukke kantoordagen 
• Behoefte aan stilte of afzondering, vooral na sociale interactie 
• Sterke reacties op sfeer, kritiek of spanningen binnen het team 
• Een hoge mate van betrokkenheid, die soms als ‘bemoeienis’ wordt ervaren 
• Moeite met snel schakelen of plotselinge veranderingen 
• Opmerkelijke gevoeligheid voor details of non-verbale signalen 

Als dit soort signalen niet wordt herkend, groeit het risico op misverstanden, onderpresteren en uiteindelijk op uitval. 

Wat is het risico als HSP niet wordt herkend? 

Worden HSP-signalen niet gezien of serieus genomen, dan ontstaan negatieve gevolgen voor zowel de medewerker als het team. Onbegrepen gedrag kan leiden tot stress op de werkvloer, spanningen in het team en onnodige escalatie: 

• Samenwerking verslechtert, doordat gedrag verkeerd wordt geïnterpreteerd 
• Werkdruk stijgt, omdat taken niet worden aangepast aan het verwerkingsvermogen 
• Verzuim neemt toe, onderzoek wijst erop dat HSP’ers aantoonbaar meer risico lopen op burn-out. Waarom burn-out vaker voorkomt bij HSP kun je lezen in dit artikel van Esther Bergsma, sociaalwetenschappelijk onderzoeker, auteur, opleider en professioneel spreker op het gebied van hoogsensitiviteit. 
• Functioneringstrajecten starten ten onrechte, omdat het gedrag als ‘lastig’ of ‘niet passend’ wordt beoordeeld 

Daarom loont het om als leidinggevende of HR-professional meer kennis te ontwikkelen over HSP. Hoe eerder jij signalen herkent, hoe beter je voorkomt dat kleine problemen groot worden. 

Wil je voorkomen dat signalen worden gemist? Wij denken graag met je mee over praktische stappen die overprikkeling helpen voorkomen. Stel ons hier je vraag. 

Gelukkig kun je als leidinggevende veel doen om overbelasting te voorkomen, ook zonder psychologische achtergrond. 

Wat kun jij doen als leidinggevende of HR? 5 praktische stappen 

Ook zonder psychologische expertise kun je veel betekenen. Met deze praktische stappen help je sensitieve medewerkers beter tot hun recht komen. 

1. Observeer zonder oordeel  
   Kijk naar gedrag in verschillende contexten. Treedt het vooral op in drukke of chaotische situaties? 
2. Bespreekbaar maken hoeft voor jou niet moeilijk te zijn  
   Stel gewoon een open vraag zoals “Wat helpt jou om goed te functioneren op drukke dagen?” kan al veel losmaken. 
3. Bied ruimte voor herstel  
   Denk aan een rustige werkplek, prikkelvrije pauzes of hybride werken. Kleine aanpassingen maken een groot verschil. 
4. Kijk naar het totaalbeeld  
   Als iemand kritisch is én altijd oog heeft voor nuance en detail, kan dat juist waardevol zijn. 
5. Haal tijdig ondersteuning erbij  
   Een coach of loopbaanspecialist met kennis van HSP kan zowel medewerker als organisatie verder helpen. 

Twijfel je of jouw medewerker HSP is? Spar eens vrijblijvend met één van onze gespecialiseerde coaches van ADXpert. Hier vind je de contactgegevens.  

Veelgestelde vragen (FAQ) 

Hoogsensitiviteit roept vaak vragen op bij leidinggevenden en HR-professionals. Hieronder beantwoorden we een aantal veelgestelde vragen om je op weg te helpen in het herkennen én begeleiden van hoogsensitieve medewerkers. 

Hoe weet ik of een medewerker HSP is? 

Je hoeft dat niet zeker te weten. Het gaat om herkennen van signalen én ruimte bieden voor gesprek en afstemming. Een label is niet nodig. 

Is hoogsensitiviteit hetzelfde als overgevoeligheid? 

Nee. HSP draait vooral om diepe verwerking van prikkels, niet om instabiliteit of emotionele labiliteit. 

Kunnen HSP’ers in drukke functies functioneren? 

Ja, mits er balans is. Voldoende herstelmomenten en autonomie maken het verschil. 

Wat levert het op om hier aandacht aan te besteden? 

Minder stress en verzuim, betere samenwerking én meer betrokkenheid. Het herkennen van HSP is een investering die zichzelf terugverdient. 

Herkennen is de eerste stap naar benutten 

Hoogsensitiviteit wordt op de werkvloer vaak niet herkend. Met misverstanden en soms zelfs uitval tot gevolg. Door signalen tijdig te zien en bespreekbaar te maken, kun je als werkgever juist waardevolle kwaliteiten benutten. 

Bij ADXpert helpen we organisaties verzuim te voorkomen en – als het toch ontstaat – te verkorten. Onze coaches begeleiden werkgevers en medewerkers in het omgaan met hoogsensitiviteit, zodat teams beter samenwerken en medewerkers duurzaam inzetbaar blijven. 

Wil jij weten hoe jouw organisatie hier praktisch mee aan de slag kan?  Plan hier direct een adviesgesprek (selecteer 'Stress- en burn-out coaching'). Zo heb jij straks meer inzicht in hoe jij verzuim door hoogsensitiviteit voorkomt én het volledige potentieel van je medewerkers benut.