Wijziging Arbowet 2026: wat betekent de nieuwe raadplegingsplicht voor HR?

Per 1 juli 2026 treedt een belangrijke wijziging van artikel 12 van de Arbowet in werking. Werkgevers moeten werknemers voortaan aantoonbaar raadplegen over veiligheid en gezondheid op het werk. Wat betekent deze nieuwe raadplegingsplicht voor HR?

Die vraag is begrijpelijk. Als HR-professional ben je verantwoordelijk voor arbobeleid, verzuim, de RI&E en de samenwerking met de ondernemingsraad (OR), personeelsvertegenwoordiging (PVT), leidinggevenden en arbodienst. Tegelijkertijd wil je voldoen aan nieuwe wettelijke verplichtingen zonder onnodige administratieve lasten te creëren.

Vanuit de dagelijkse praktijk ondersteunen we organisaties bij arbodienstverlening, RI&E-trajecten, preventiebeleid en verzuimbeheersing. Daarbij zien we dat betrokkenheid van medewerkers vaak bijdraagt aan een gezondere organisatie en het voorkomen van verzuim. Ook zien we hoe organisaties soms worstelen met het vertalen van wettelijke verplichtingen naar werkbare processen op de werkvloer.

In dit artikel geven we handen en voeten aan wet- en regelgeving rondom arbeid, verzuim en preventie.
Je leest:

• wat er verandert in artikel 12 van de Arbowet,
• wat dit betekent voor HR-professionals,
• welke stappen je nu al kunt zetten om voorbereid te zijn.

Zodat je precies weet welke impact deze wijziging heeft op jouw organisatie en welke acties je nu al kunt ondernemen om voorbereid te zijn op 1 juli 2026.

Wat verandert er per 1 juli 2026 in artikel 12 van de Arbowet?

Vanaf 1 juli 2026 moeten werkgevers werknemers, OR of PVT aantoonbaar raadplegen over veiligheid en gezondheid op het werk. Deze nieuwe raadplegingsplicht is opgenomen in de wetswijziging van artikel 12 van de Arbowet en wordt handhaafbaar door de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Het accent verschuift van 'samenwerken' naar 'raadplegen'. De rol van medezeggenschap wordt daarmee belangrijker.

Deze nieuwe raadplegingsplicht Arbowet betekent dat werkgevers de OR of PVT moeten raadplegen wanneer deze aanwezig zijn. Is er geen OR of PVT, dan moeten werknemers rechtstreeks worden betrokken. Daarmee krijgt werknemersparticipatie een duidelijkere plaats binnen het arbobeleid.

Daarnaast krijgen werknemers expliciet het recht om voorstellen te doen over veiligheid, gezondheid en arbeidsomstandigheden.

De raadpleging moet plaatsvinden bij onderwerpen die van wezenlijk belang zijn voor veilig en gezond werken. Denk bijvoorbeeld aan de RI&E, preventiemaatregelen, BHV, deskundige ondersteuning en de inzet van de arbodienst.

Vanaf 1 juli 2026 kan de Arbeidsinspectie handhaven wanneer organisaties deze verplichtingen niet naleven.

Tabel: Oude situatie versus nieuwe situatie

Wat betekent deze wijziging concreet voor HR?

Voor veel organisaties zal deze wijziging geen complete koerswijziging zijn. Wel vraagt de nieuwe raadplegingsplicht om een meer gestructureerde aanpak.

Voor jou als HR-professional betekent dit dat medewerkers niet alleen geïnformeerd moeten worden over arbobeleid, maar ook aantoonbaar betrokken moeten zijn bij belangrijke keuzes rondom veiligheid, gezondheid en preventie. Juist deze aantoonbare werknemersparticipatie staat centraal in de wijziging Arbowet 2026.

Organisaties met een OR of PVT

Voor organisaties met een OR of PVT betekent dit dat medezeggenschap actief moet worden betrokken bij belangrijke besluiten over arbeidsomstandigheden.

Lees ook hoe de ondernemingsraad invloed kan uitoefenen op het arbobeleid.

Wanneer een organisatie bijvoorbeeld haar RI&E actualiseert, preventiemaatregelen invoert of een nieuwe arbodienst selecteert, moet duidelijk zijn hoe de OR of PVT daarbij is geraadpleegd.

Daarbij wordt niet alleen het overleg belangrijk, maar ook de vastlegging ervan.

Organisaties zonder OR of PVT

Voor organisaties zonder medezeggenschapsorgaan verandert mogelijk meer.

De wet maakt duidelijk dat werknemers in dat geval rechtstreeks moeten worden geraadpleegd. Dat kan via werkoverleggen, enquêtes, medewerkersbijeenkomsten of andere vormen van structureel overleg.

Belangrijk is dat medewerkers daadwerkelijk de mogelijkheid krijgen om mee te denken over veiligheid en gezondheid op de werkvloer.

Wat betekent aantoonbare raadpleging?

Een veelgestelde vraag is hoe organisaties straks kunnen aantonen dat zij aan de raadplegingsplicht voldoen.

Tabel: Wat moet HR aantoonbaar vastleggen?

De wet schrijft geen exacte werkwijze voor. Toch is het verstandig om overlegmomenten, reacties van medewerkers en opvolging van voorstellen vast te leggen.

Het gaat uiteindelijk niet alleen om luisteren, maar ook om kunnen laten zien dat medewerkers daadwerkelijk zijn betrokken bij belangrijke besluiten.

Waarom past deze wijziging binnen een bredere beweging richting preventie?

De wijziging van artikel 12 staat niet op zichzelf. Al langer verschuift de aandacht binnen de Arbowet van reageren (reactief) naar voorkomen (preventief).

Werknemers zien vaak eerder dan anderen waar risico's ontstaan, waar werkdruk oploopt of waar veiligheidsmaatregelen in de praktijk niet goed werken. Door medewerkers actief te betrekken, kunnen problemen eerder worden gesignaleerd en aangepakt.

De RI&E speelt hierbij een belangrijke rol. Veel organisaties zien de RI&E nog als een 'verplicht nummer'. In de praktijk is het juist een belangrijk hulpmiddel om risico's bespreekbaar te maken en medewerkers actief te betrekken bij preventie.

Welke 4 acties kan HR nu al ondernemen?

Hoewel de wijziging op 1 juli 2026 ingaat, kunnen organisaties zich nu al voorbereiden.

1. Kijk hoe medewerkers nu betrokken worden

Breng in kaart hoe werknemers momenteel worden betrokken bij arbobeleid, preventie en de RI&E.

2. Maak duidelijk welke onderwerpen onder de raadplegingsplicht vallen

Inventariseer welke processen en besluiten betrekking hebben op veiligheid en gezondheid en dus onder de nieuwe regels kunnen vallen.

3. Leg overleg en opvolging beter vast

Documenteer gesprekken, signalen en verbeteracties beter, zodat aantoonbaar is hoe medewerkers zijn betrokken.

4. Gebruik de RI&E als startpunt voor structurele dialoog

Gebruik de RI&E niet alleen als verplicht document, maar als basis voor een terugkerend gesprek over veiligheid, gezondheid en preventie.

De nieuwe raadplegingsplicht is ook een kans voor beter arbobeleid

De wijziging van artikel 12 van de Arbowet vraagt organisaties om werknemers actiever te betrekken bij veiligheid en gezondheid op het werk. Voor HR betekent dit niet alleen aandacht voor het arbobeleid zelf, maar ook voor de manier waarop medewerkers worden geraadpleegd en betrokken.

Organisaties die werknemers actief laten meedenken over risico's, preventie en arbeidsomstandigheden signaleren problemen vaak eerder en kunnen effectiever sturen op preventie. Juist daarom is dit een goed moment om te bekijken of jouw organisatie klaar is voor de nieuwe raadplegingsplicht.

Wil je weten wat deze wijziging betekent voor jouw organisatie of toetsen of jouw huidige aanpak voldoet aan de nieuwe eisen? Neem dan contact met ons op. Wil je daarnaast structureel inzicht krijgen in werkdruk, gezondheid en signalen van medewerkers? Dan kan Arbometer helpen om deze informatie inzichtelijk te maken en gericht te verbeteren.