Tim werd steeds stiller in vergaderingen. Hij leverde werk later in, trok zich terug en leek weinig betrokken. Zijn leidinggevende dacht dat hij niet gemotiveerd was. Pas toen Tim uitviel, bleek dat hij al maanden overprikkeld was. Met een paar kleine aanpassingen kon hij snel terugkeren, gemotiveerder dan ooit.
Tims situatie laat zien hoe groot het verschil kan zijn voor hoogsensitieve medewerkers, en hoe klein de aanpassingen soms hoeven zijn. Zulke situaties komen vaker voor dan je denkt, want hooggevoeligheid –zoals het ook genoemd wordt- wordt op de werkvloer nog vaak over het hoofd gezien. Tot het te laat is en iemand uitvalt terwijl de signalen er eigenlijk al waren.
Bij arbodienst ADXpert begeleiden we medewerkers die vastlopen door stress, overprikkeling of een mismatch in hun werk. Hier vind je meer over onze diensten rondom stress- en burn-outcoaching. Soms blijkt hoogsensitiviteit op de achtergrond mee te spelen. Door die signalen eerder te herkennen en het gesprek open te voeren, kun je als werkgever veel uitval voorkomen.
In dit artikel lees je:
Zo krijg je als leidinggevende grip op wat er écht speelt en kun je verzuim voorkomen én het volledige potentieel van je medewerker benutten.
Hoogsensitiviteit op de werkvloer betekent dat medewerkers prikkels intens verwerken. Ze merken meer details op, reageren sterk op sfeer en zijn gevoeliger voor geluid en drukte.
Hooggevoeligheid (of hoogsensitiviteit) is een eigenschap waarbij de prikkelverwerking zoals geluid, licht en sfeer, intenser verloopt. 15 tot 20 procent van de mensen is HSP: een hoogsensitief persoon. Het gaat niet om ‘overgevoelig zijn’, maar om een zenuwstelsel dat informatie dieper doorwerkt.
Hoogsensitieve professionals brengen daardoor vaak waardevolle kwaliteiten mee. Op de website van Hoogsensitief staat dat HSP-werknemers loyaal en plichtsgetrouw zijn, maar is hun inzet niet altijd zichtbaar is. Hun werk blijft soms onder de radar, omdat ze zich bescheiden opstellen en minder snel het woord nemen in groepen.
Tegelijkertijd vraagt die gevoeligheid voor prikkels veel energie. Als de balans ontbreekt, kunnen HSP’ers zich terugtrekken of juist overbelast raken. In een omgeving die wél aansluit, komen hun empathie en oog voor detail juist volledig tot hun recht.
Wil je weten hoe je hoogsensitieve medewerkers beter kunt herkennen en signalen op tijd ziet? Lees dan ook ons artikel Hoogsensitieve medewerkers herkennen: signalen en tips voor werkgevers.
Diverse studies, waaronder die van Golonka & Gulla uit 2021, laten zien dat hoogsensitieve medewerkers gevoeliger zijn voor werkstress en burn-out bij ongunstige werkomstandigheden, en dat passende begeleiding en aanpassingen belangrijk zijn om overbelasting en uitval te voorkomen. Zonder begeleiding lopen zij meer risico op overprikkeling en burn-out en daarmee op verzuim. Terwijl kleine aanpassingen dit kunnen voorkomen.
Veel hooggevoelige medewerkers doen er alles aan om zich staande te houden. Ze passen zich aan, leggen de lat hoog en werken vaak harder dan je ziet. Voor de buitenwereld lijkt alles normaal. Tot de rek eruit is en iemand plotseling uitvalt.
Juist dat maakt hoogsensitiviteit verraderlijk: de signalen zijn subtiel, maar de gevolgen groot. Ziekteverzuim door overprikkeling of burn-out duurt bovendien vaak langer en komt bij HSP’ers relatief vaker voor.
Uit onderzoek van sociaalwetenschapper Esther Bergsma blijkt bovendien dat hoogsensitieve werknemers veel sterker reageren op negatieve gebeurtenissen op het werk. Dit heeft een direct effect op hun zelfwaardering. Een lagere zelfwaardering blijkt weer samen te hangen met verminderend functioneren.
Wat vaak vergeten wordt: het zijn juist kleine aanpassingen die het verschil maken. Bij Tim hielpen een rustige werkplek en een vaste thuiswerkdag om op te laden en productief te blijven. Het laat zien dat juist met relatief kleine aanpassingen veel uitval voorkomen kan worden. Als je ze tenminste op tijd bespreekt en toepast.
Veel werkgevers vragen zich echter af hoe ze dat concreet kunnen doen. Daarom vind je hieronder zes acties die jij als leidinggevende direct kunt inzetten om verzuim te voorkomen én het potentieel van hooggevoelige medewerkers beter te benutten.
Meer weten over de link tussen stress, burn-out en verzuim? Lees ons blog 'Wat is stress en hoe herken je een burn-out?'
Zes acties om hoogsensitieve collega's te ondersteunen zijn: 1) zorg voor een veilige sfeer, 2) stem werk en uitdaging af, 3) creëer een prikkelarme omgeving, 4) geef vertrouwen en autonomie, 5) erken inzet en kwaliteiten, 6) bewaak herstel en balans.
Of een hoogsensitieve medewerker bloeit of vastloopt, hangt vaak af van de omstandigheden. Met kleine aanpassingen kun je als leidinggevende al veel verschil maken.
|
Thema
|
Wat gaat er mis (probleem)
|
Wat jij kunt doen (aanpak)
|
|
Veilige sfeer
|
Negatieve sfeer of spanning leidt tot terugtrekken of emotionele reacties
|
Check sfeer actief en maak spanningen bespreekbaar
|
|
Werk & uitdaging |
Te veel ad-hoc taken = stress; te weinig uitdaging = verveling
|
Stem taken af op energie en kwaliteiten
|
|
Fysieke omgeving
|
Geluid, licht en drukte belasten de prikkelverwerking extra
|
Bied rustplek, thuiswerkopties of hulpmiddelen
|
|
Autonomie & vertrouwen
|
Micromanagement vergroot stress en onzekerheid
|
Geef doelen en ruimte in uitvoering
|
|
Erkenning & waardering
|
Bescheidenheid zorgt dat prestaties onzichtbaar blijven
|
Benoem inzet en kwaliteiten expliciet
|
|
Herstel & balans
|
Loyaliteit maakt dat HSP’ers rust overslaan → uitval
|
Stimuleer pauzes, bewaak werkdruk en bereikbaarheid
|
Zo zie je: met relatief eenvoudige aanpassingen kun je een groot verschil maken. Hier volgen drie herkenbare praktijkvoorbeelden waarin dat duidelijk werd.
Zo voer je een gesprek over hoogsensitiviteit op het werk
Een gesprek voer je door: 1) gedrag te benoemen, 2) open vragen te stellen, 3) interesse te tonen en 4) zonder oordeel te luisteren.
Je hoeft geen diagnose te stellen of het label HSP te gebruiken. Benoem wat je ziet. Bijvoorbeeld: “Ik zie dat je je terugtrekt na vergaderingen. Wat helpt jou op zulke momenten om goed te blijven functioneren?”
Zo laat je zien dat je samen zoekt naar wat werkt. Dit geldt voor jou als leidinggevende, maar ook voor HR-professionals die hoogsensitieve medewerkers begeleiden.
Een open gesprek is een belangrijk begin, maar uiteindelijk wil je vooral zorgen dat medewerkers duurzaam inzetbaar blijven. Dat vraagt om bewuste keuzes in hoe je hen begeleidt. En welke ruimte je biedt.
Hoogsensitieve medewerkers vragen geen speciale behandeling, maar wel bewuste aandacht. Met kleine aanpassingen en een open gesprek kun je uitval voorkomen en juist ruimte maken voor hun kracht. De kracht die vaak verscholen zit achter hun hooggevoeligheid.
Vergeet niet: de grootste valkuil is dat signalen te laat worden gezien. Door nu in te zetten op sfeer, werkdruk, herstel en erkenning benut je kwaliteiten die anders verloren gaan.
Dat hoef je het niet alleen te doen. Bij ADXpert helpen we dagelijks organisaties om signalen tijdig te herkennen en passende begeleiding te bieden.
Wil je weten hoe je dit praktisch kunt toepassen in jouw organisatie? Plan direct een vrijblijvend adviesgesprek (selecteer Stress- en burn-out coaching). Zo zet je vandaag nog de eerste stap naar een gezondere werkvloer met medewerkers die tot hun recht komen. Daarmee werk je aan hun duurzame inzetbaarheid.