Een medewerker snijdt zich ernstig tijdens het werk en wordt naar het ziekenhuis gebracht. De ploeg is aangeslagen. Het werk ligt stil. Als werkgever of HR-professional sta je direct voor een reeks vragen. Wie moet ik informeren? Moet ik dit ergens melden? En wat moet ik vandaag al regelen?
Als werkgever of HR-professional wil je het goed doen. Voor de medewerker, het team en de organisatie. Maar juist in de eerste uren en weken na zo’n ongeval voelt het vaak alsof je achter de feiten aanloopt. Niet gek dus dat je je arbodienst belt.
Die onrust en twijfel over wat nu prioriteit heeft, herken ik als arbeids- en organisatiedeskundige bij werkgevers in precies deze situatie. Vanuit de arbodienst kijken we niet alleen naar de medische kant via de bedrijfsarts, maar ook naar wat het ongeval betekent voor het werk en het herstel, zoals in deze casus. Juist die combinatie helpt om overzicht en rust terug te brengen.
Dit artikel is geschreven voor werkgevers en HR-professionals die te maken krijgen met een bedrijfsongeval en zoeken naar houvast in wat zij in de eerste weken moeten doen, melden en organiseren.
Je leest:
Zodat je deze fase zorgvuldig aanpakt en een stevige basis legt voor herstel en werkhervatting.
Om die eerste periode overzichtelijk aan te pakken, helpt het om te werken met een duidelijke volgorde. In de praktijk laat die fase zich goed opdelen in onderstaande 7 stappen.
Na een bedrijfsongeval staat één ding voorop: de gewonde medewerker. Zorg dat er medische hulp wordt ingeschakeld en dat de situatie veilig is. Is er risico dat hetzelfde opnieuw gebeurt, dan moet het werk tijdelijk worden stilgelegd. Dit is niet het moment om door te willen, maar om te voorkomen dat er nóg iemand gewond raakt.
Pas als de directe veiligheid is geborgd, kun je verder kijken.
In de eerste uren na een ongeval ontstaat vaak onrust. Collega’s praten met elkaar, leidinggevenden stellen vragen en iedereen wil weten wat er gaat gebeuren. Het helpt als één persoon de regie neemt. Iemand die het overzicht bewaart en fungeert als aanspreekpunt. Dat geeft rust en voorkomt dat informatie versnipperd raakt.
Die rust is nodig voor de stappen die volgen.
Feiten vervagen snel. Daarom is het belangrijk om vroeg vast te leggen wat je kunt vastleggen. Denk aan de situatie op de werkplek, het tijdstip, wie aanwezig waren en welke werkzaamheden werden uitgevoerd. Doe dit zonder te interpreteren of te oordelen.
Je hoeft nu nog niet te weten waarom het gebeurde. Vastleggen is genoeg. Dat voorkomt discussie achteraf.
Als de eerste rust is teruggekeerd, is het tijd om te kijken naar wat je formeel moet regelen. Niet alles hoeft meteen, maar sommige zaken wil je wél op tijd goed vastleggen. Dat geeft duidelijkheid en voorkomt vragen of discussie later.
Het helpt om hierbij onderscheid te maken tussen melden en registreren. Registreren doe je altijd intern. Zeker als het ongeval leidt tot meer dan drie dagen verzuim, ben je verplicht het ongeval vast te leggen. Op deze manier houd je overzicht zodat je later te terug kunt kijken.
Volgens de Arbowet ben je als werkgever verplicht om ernstige bedrijfsongevallen direct te melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Het gaat dan om situaties waarin iemand overlijdt, blijvend letsel oploopt of wordt opgenomen in het ziekenhuis. Twijfel je of een ongeval onder deze meldplicht valt, dan is melden altijd verstandig. De Arbeidsinspectie beoordeelt of het inderdaad meldingsplichtig is. Op het Arboportaal lees je wat de wet zegt over het melden van arbeidsongevallen.
Voor andere ongevallen geldt geen meldplicht richting de Arbeidsinspectie. Dat betekent niet dat je niets hoeft te doen, maar wel dat je de ruimte hebt om zorgvuldig te handelen zonder directe druk van buitenaf.
Door meldingen en registratie op dit moment goed te regelen, creëer je rust. Je weet dat je aan je verplichtingen voldoet en kunt je aandacht weer richten op wat in deze fase minstens zo belangrijk is: de begeleiding van de medewerker en het herstel op de werkvloer.
Ook al is het niet altijd wettelijk verplicht, in deze fase is het vaak verstandig om contact op te nemen met de arbodienst. Zeker als er verzuim ontstaat of mogelijk blijvend letsel speelt. De bedrijfsarts kan beoordelen wat iemand medisch wel en niet kan en adviseren over passend werk en herstel, waarbij duidelijk wordt wat de rol van de bedrijfsarts is na een bedrijfsongeval.
Dit haalt medische vragen weg bij leidinggevenden en HR en brengt duidelijkheid.
Een bedrijfsongeval raakt meer dan één persoon. Collega’s kunnen geschrokken zijn of zich onveilig voelen. Neem daarom bewust tijd voor opvang en nazorg. Vraag je medewerkers hoe het gaat, ook na de eerste dagen.
Wanneer een bedrijfsongeval ook mentaal veel impact heeft, kan vroege ondersteuning van je medewerkers helpen om langdurig verzuim te voorkomen. Bijvoorbeeld door bedrijfsmaatschappelijk werk in te zetten bij psychische belasting en dreigend verzuim. Zo laat je zien dat gezondheid voorop staat.
In deze eerste periode hoeft het nog niet te gaan over verklaringen en conclusies. Dat betekent niet dat het daarbij blijft. Juist om herhaling te voorkomen, is het belangrijk om later goed te begrijpen hoe dit ongeval heeft kunnen ontstaan.
Door later te kijken naar de omstandigheden waarin het werk werd gedaan, zoals werkdruk, hulpmiddelen en inrichting van de werkplek, ontstaan vaak inzichten die ook relevant zijn voor het actualiseren van de RI&E.
Voor dat soort vragen is tijd en rust nodig. Door nu al te erkennen dat dit moment nog komt, voorkom je dat je te snel blijft hangen in simpele verklaringen. In deze fase leg je vooral de basis. Als de rust is teruggekeerd, ontstaat er ruimte om het ongeval stap voor stap te doorgronden en te kijken waar verbetering nodig is.
Na een bedrijfsongeval wil je als werkgever of HR-professional het juiste doen. Juist dan helpt het om te vertragen in plaats van te versnellen. Door eerst te zorgen voor mensen, veiligheid en overzicht, voorkom je dat je fouten maakt onder druk.
De eerste weken gaan niet over oorzaken of oplossingen. Ze gaan over stabiliteit, zorg en vertrouwen. Pas als die basis er is, ontstaat ruimte om echt te leren van wat er is gebeurd.
De manier waarop je het deze eerste weken aanpakt, heeft veel invloed op hoe je later rustig en zorgvuldig kunt kijken naar wat er is gebeurd. En wat dat betekent voor het werk.
Dit artikel helpt je om de eerste fase zorgvuldig te organiseren.